معاون اداری- مالی سازمان بازنشستگی کشوری اعلام کرد: 85 درصد از بازنشستگان مشترک صندوق تا پایان سال 87 پیش از 55 سالگی بازنشسته شده اند.

محسن بازارنوی در تشریح وضعیت سنی مشترکان صندوق افزود: پس از اجرای قانون بازنشستگی پیش از موعد در سال 87 ، حدود 97 درصد از مشترکان بازنشسته کمتر از 60 سال و تنها 3 درصد از آنان بیش از 60 سال سن داشته اند.

وی با اشاره به اجرای قانون بازنشستگی پیش از موعد برای 60 هزار نفراز متقاضیان در سال 87 افزود: میانگین سابقه خدمت در صندوق بازنشستگی کشوری حدود 29  سال بود که پس از اجرای این قانون به 27 سال رسیده است.

بازارنوی درباره تغییرات حقوق دریافتی مشترکان در سالهای اخیر عنوان کرد: میانگین حقوق پرداختی پیش از اجرای قانون مدیریت خدمات کشوری 280 هزار تومان بودکه این رقم بعد از اجرای قانون مدیریت خدمات و اعمال افزایش های سالانه در سال 88 به 510 هزار تومان رسید.

وی همچنین حداقل حقوق پرداختی در صندوق بازنشستگی در سال 88 را 290 هزار تومان اعلام کرده و گفت: در حال حاضر از حدود یک میلیون مشترک صندوق حدود 86 هزار نفر در حداقل حقوق قراردارند که 9 درصد از جمعیت کل را تشکیل می دهند.

معاون اداری- مالی سازمان ، نرخ پوشش حمایتی (نسبت شاغل به بازنشسته ) را در صندوق 29/1 عنوان کرد در حالی که با توجه به نرخ کسور و روند افزایش حقوق پرداختی ، این نرخ باید حداقل 5 باشد تا کسور پرداختی پنج شاغل ، هزینه پرداخت حقوق یک بازنشسته را پوشش دهد.

براساس قانون اصلاح پاره ای از مقررات نرخ کسور بازنشستگی در مهر سال 79 از 25/21 درصد به 5/22 درصد تغییر یافت. در این سال 480 هزار بازنشسته ، مشترک صندوق بودند این درحالی است که صندوق بازنشستگی امروز با همان نرخ کسور ، متعهد پرداخت حقوق حدود یک میلیون مشترک بازنشسته است ، جمعیتی که در طول 9 سال دو برابر افزایش یافته است.

بازارنوی تاکید کرد: اگر با شرایط فعلی بخواهیم با درآمدهای ناشی از کسور ، حقوق بازنشستگان را پرداخت کنیم باید اصلاحات پارامتریک شامل افزایش نرخ کسور، سن بازنشستگی و ...  را در صندوق ایجاد کنیم.

«محمد ابراهیم طوبایی ، رییس سازمان بازنشستگی کشوری در احکام جداگانه ای مدیران نمایندگی های سازمان در استان قم و چهارمحال و بختیاری را منصوب کرد.

بر اساس این احکام ، سیدجواد طباطبائیان به عنوان رییس نمایندگی استان قم و ناصر مقدسی به عنوان سرپرست نمایندگی استان چهار محال و بختیاری به جای حمد ا... آسایش طلب ، مدیر این نمایندگی ، انتخاب شدند.

طباطبائیان پیش از این مدیریت نمایندگی استان مازندران را به عهده داشت و مقدسی نیز کارشناس استان تهران بود.

دومین جلسه کمیسیون فرهنگی – اجتماعی شورای عالی استانها به منظور بررسی «طرح منزلت سالمندان» در سازمان بازنشستگی کشوری برگزار شد.

به گزارش خبرنگار ثمر با توجه به روند رو به رشد جمعیت سالمندی در کشور اعضای کمیسیون فرهنگی – اجتماعی شورای عالی استانها با هدف نهادینه کردن فرهنگ تکریم و پاسداشت سالمندان درجامعه ، طرح منزلت سالمندان را تهیه کرده است تا پس از بررسی اعضا و تبادل نظر با سازمانهای مرتبط با سالمندان در قالب طرح به مجلس ارایه کند.

بر اساس این گزارش دراین طرح صدور کارت منزلت برای سالمندان سراسر کشور ، عملیاتی شدن کارتها و استفاده از امکانات شهرداریها و دهیاریها از طریق کارت منزلت پیش بینی شده است.

مدیرکل سالمندان کمیته امداد امام خمینی (ره) رییس فرهنگسرای سالمند ، معاون دفتر سالمندان سازمان بهزیستی ، معاون اداری - مالی و مدیرکل فرهنگی - اجتماعی سازمان بازنشستگی کشوری دراین جسله حضور داشتند.

ماده 48- کارمندان رسمی در یکی از حالات ذیل از خدمت در دستگاه اجرایی منتزع می گردند:

- بازنشستگی و یا از کار افتادگی کلی طبق قوانین ذیربط.

-استعفا

-بازخریدی به دلیل کسب نتایج ضعیف از ارزیابی عملکرد کارمند در سه سال متوالی یا چهار سال متناوب (بر اساس آئین نامه که با پیشنهاد سازمان به تصویب هیات وزیران می رسد)

- آماده به خدمت بر اساس ماده (122)

-اخراج یا انفصال به موجب احکام مراجع قانونی ذیربط.

تبصره1- کارمندانی که به موجب احکام مراجع قانونی از خدمت منفصل می گردند در مدت انفصال اجازه استخدام و یا هرگونه اشتغال در دستگاههای اجرایی را نخواهند داشت.

تبصره 2- کارمندانی که از دستگاه اجرایی اخراج می گردند ، اجازه استخدام و یا هرگونه اشتغال مجدد در همان دستگاه اجرایی را نخوهند داشت.

ماده 49- تمدید قرارداد کارمندان پیمانی منوط به تحقق شرایط ذیل می باشد:

-استمرار پست سازمانی کارمندان

- کسب نتایج مطلوب از ارزیابی عملکرد و رضایت از خدمات کارمند.

-جلب رضایت مردم و ارباب رجوع.

-ارتقا سطح علمی و تخصصی در زمینه شغل مورد تصدی.

تبصره- در صورت عدم تمدید قرارداد با کارمندان پیمانی مطابق قوانین و مقرات مربوط عمل خواهد شد.

ماده50 – کارمندان ، مشمول استفاده از مزایای بیمه بیکاری مطابق قوانین و مقررات مربوط خواهند بود.

(در قانون بیمه بیکاری مصوب 26/6/1369 صرفاً به مشمولین قوانین کار و تامین اجتماعی اشاره شده و سایر کارکنان نیازمند مصوبه جدید مجلس شورای اسلامی است.)

ماده51-  مجموع مجوزهای استخدام دستگاههای اجرایی با رعایت فصل دوم این قانون در برنامه های پنج ساله تعیین می گردد وسهم هر یک از وزارتخانه ها و موسسات دولتی با پیشنهاد سازمان به تصویب هیات وزیران می رسد.

تبصره- هرگونه به کارگیری نیروی انسانی در دستگاههای اجرایی خارج از مجوزهای موضوع این ماده خلاف قانون محسوب و ممنوع می باشد و پرداخت هرگونه وجهی به افرادی که بدون مجوز به کار گرفته می شوند تصرف غیر قانونی در اموال عمومی محسوب می گردد.

ماده 52- هر نوع به کارگیری افراد در دستگاههای اجرایی به غیر از حالات مندرج در ماده (45) و تبصره ماده (32) این قانون ممنوع می باشد.

یک بازنشسته دانشگاه درنامه ای به ثمر به میزان افزایش حقوق خود اعتراض کرده است.

وی نوشته: سازمان بازنشستگی کشوری اعلام کرده حداقل حقوق بازنشستگان از امسال 490 هزار تومان خواهد شد ، چرا حقوق من باید 290 هزار تومان باشد.

وی همچنین عنوان کرده : «طی دو سال گذشته هیچ مبلغی به بازنشستگان دانشگاه پرداخت نشده است.»

ثمر: کارشناس سازمان بازنشستگی کشوری در پاسخ به این نامه گفت: حداقل حقوق بازنشستگان مشترک صندوق بازنشستگی کشوری همه ساله بر اساس مصوبه هیات وزیران تعیین می شود که بر این اساس و با توجه مصوبه هیات دولت ، این حداقل برای سال جاری 290 هزار تومان است و 450 هزار تومان مورد اشاره این بازنشسته مربوط به میانگین حقوق است نه حداقل. وی افزود: درمورد بخش دوم گلایه این بازنشسته ، ایشان می توانند فهرست بازنشستگان دانشگاه مورد نظر را که حقوق آنها در دو سال گذشته افزایش نیافته و یا ازحداقل حقوق برخوردار نشده اند به این سازمان اعلام کنند تا مورد رسیدگی قرار گیرد.

«حقوق ما فقط 5/7 درصد افزایش داده شده است.»

این مطلب موضوعی است که از سوی یک بازنشسته و به نمایندگی از تعدادی از بازنشستگان آموزش و پرورش مطرح شده است. وی در نامه خود نوشته است: سازمان بازنشستگی کشوری حقوق بازنشستگی سال 87 اینجانب و تعداد زیادی از بازنشستگان را به دلیل اینکه حقوق بالاتری نسیت به مدرک تحصیلی بالاتر و سوابق همتراز دارند فقط 5/7 درصد افزایش داده است.

ثمر: کارشناس سازمان در پاسخ به این نامه به خبرنگار ثمر گفت: بر اساس مصوبه هیات وزیران افزایش حقوق بازنشستگان در سال 87 برابر با 10 درصد بود نه 5/7 درصد. ضمن آنکه افزایش سالانه حقوق به میزان حقوق دریافتی ، مدارک تحصیلی و یا سوابق خدمت ارتباطی ندارد.

«مسئولان پاسخ دهند که مبنای 9درصد افزایش حقوق برای شاغلان و بازنشستگان کشوری در سال جاری چه بوده است؟»

این موضوع گلایه یک بازنشسته است که در نامه ای به ثمر منعکس شده است .

ثمر: کارشناس سازمان بازنشستگی کشوری در پاسخ به این نامه اظهار کرد: بر اساس قانون ، میزان افزایش حقوق سالانه بازنشستگان مشترک صندوق بازنشستگی کشوری توسط هیات وزیران ، تصویب و برای اجرا به صندوق ابلاغ می شود.

وی افزود: صندوق بازنشستگی کشوری تنها مجری قانون درباره بازنشستگان کشوری است و موضوع حقوق شاغلان دستگاههای دولتی از اختیارات قانونی این صندوق نمی باشد.

صندوق بازنشستگی کشوری سال 1380 برای نخستین بار به نقطه سربسری رسید، در آن زمان میزان اعتبار مورد نیاز برای پرداخت حقوق بازنشستگان 4 هزار و 577 میلیارد ریال و میزان درآمد کسب شده نیز همان مقدار بود. آن زمان خبر رسیدن به نقطه سربسری و آغاز بحران در صندوق بازنشستگی کشوری را در مذاکرات پشت درهای بسته و در میان مسئولان تصمیم گیر دهان به دهان گشت. اما سالهای 3-82 بود که این موضوع دیگر خبری محرمانه نبود ، زمانی که رییس وقت سازمان بازنشستگی کشوری اعلام کرد که این سازمان چند سالی است قادر به پرداخت حقوق بازنشستگان نیست . از آن زمان تا کنون 8 سال می گذرد ، 8 سالی که درآن ، این متمم های بودجه است که یاریگر مسئولان سازمان در پرداخت حقوق بازنشستگان شده است. ماههای پایانی هر سال به رسم مالوف ، ماههای دلهره آوری شده است. رفت و آمد مسئولان صندوق بین وزارت رفاه ، مجلس و دولت بر کسی پنهان نیست-تامین کسری صندوق به منظور پرداخت حقوق بازنشستگان - از دیگر سو تحلیل های آماری نشان می دهد سازمان تامین اجتماعی نیز در سالهای نزدیک پیش رو از نقطه سربسری و پیشی گرفتن هزینه ها به درآمدها ، عبور خواهد کرد. سرنوشتی که پیش بینی آن حتی برای دیگر صندوق های بیمه ای کشور نیر مشکل نیست.

در این میان جدیت مسئولان و متخصصان دریافتن راهکار برای این مشکل یکسوی ماجراست و سوی دیگر آن به اجرا درآوردن راهکارهای است که بر کاغذها نقش می بندد.

***

در حال حاضر بیش از نیمی از جمعیت کشور در قلمرو امور بیمه ای در قالب سازمانهای بزرگی همچون سازمان تامین اجتماعی با پوشش حدود 28 میلیون نفر ، سازمان بازنشستگی کشوری با حدود 6 میلیون نفر، سازمان تامین اجتماعی نیروهای مسلح با بیش از 5/4 میلیون نفر ، صندوق بیمه اجتماعی روستائیان و عشایر با پوشش بیش از دو میلیون نفر و 14 صندوق بازنشستگی خاص دیگر در مجموع با پوشش حدود دو میلیون نفر ، تحت حمایت خدمات بیمه اجتماعی قرار دارند. از میان صندوق های موجود صندوق بازنشستگی کشوری متعلق به کارکنان دولت است و صندوق تامین اجتماعی صندوق بخش کارگری و مشاغل آزاد.

مستندات موجود نشان می دهد صندوق بازنشستگی کشوری در سال 80 به نقطه سربسری رسید ، درسال جاری درآمدی معادل 32 هزار و 300 میلیارد ریال و هزینه ای برابر با 70 هزارو 500 میلیارد ریال خواهد داشت به عبارتی صندوق بازنشستگی کشوری در سال جاری 38 هزار و 200 میلیارد ریال کسری دارد. این در حالی است که به اعتقاد کارشناسان وضعیتی کمابیش مشابه برای صندوق تامین اجتماعی نیز وجود دارد.

«ما در مدیریت و سیاست گذاری صندوق های بیمه ای هیچ گاه از مبانی نظری و علمی استفاده نکرده ایم» ناصر شیبانی عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی با اشاره به مطلب فوق می گوید: تصمیم گیری در حوزه تعهدات بلند مدت به طور قطع باید با استفاده از نتایج تحلیل ها و محاسبات اکچوئری ( بیمه ای) باشد که هیچ گاه این امر محقق نشده است.

وی اضافه می کند: دومین نکته ای که درعلل بروز بحران در صندوق های بیمه ای باید مورد توجه قرار گیرد این است که از گذشته و همواره تصمیم گیری در کشور ما تصمیم گیری بوروکراتیک بوده که صرفاً به منافع کوتاه مدت توجه شده است و از آنجا که تعهدات حوزه بازنشستگی تعهدات بلند مدت است درعمل هیچ مدیر بوروکراتیکی حاضر نمی شود تصمیمات خود را بر اساس منافع و مصالح بلند مدت صندوق ها در نظر بگیرد.

شیبانی معتقد است: «دو موضوع ذکر شده درکنار هم منجر به آن شده است که ذخایر این صندوق ها در گذر زمان به جای کمک به پایداری مالی صندوق ها صرف تصمیم گیری ها مقطعی شده و هزینه شود.»

عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی اضافه می کند: «دغدغه افزایش حقوق مشترکان و تامین رفاه نسبی آنان با تکیه بر منابع موجود ، مصلحت اندیشی هایی  است که همواره به هدف کوتاه مدت مدیران این حوزه بدل شده است.»

بیشترنظام های بیمه ای موجود کشور متکی بر سیستم pay as you go یا همان سیستم بیسمارکی است ، الگویی که نخستین بار درآلمان اجرا شد و هنوز هم در بسیاری از کشورهای غربی و توسعه یافته به عنوان سیستم پایه ای نظام تامین اجتماعی استفاده می شود ، کشوریهایی که از نظر جمعیتی دارای جمعیت مسن هستند ولی همین کشورها با پیش بینی تغییرات جمعیتی ، تغییراتی را در سیستم بیمه ای خود ایجاد کردند و مولفه های بیمه ای را به نحوی تغییر دادند که بتوانند پاسخگوی مشترکان خود باشند. اما درکشور ما سازمان بازنشستگی کشوری با قدمتی حدود نیم قرن که در سال 1345 تاسیس شد و سازمان تامین اجتماعی که در سال 1353 ایجاد شد با تغییراتی اندک در سیستم بیمه ای خود به کار ادامه دادند تا اکنون و درسال 1388 موج بحران درآنها آنچنان شدید باشد که کمتر کسی بتواند آن را نادیده بگیرد.

صمد ا... فیروزی سرپرست معاونت سیاست گذاری و برنامه ریزی وزارت رفاه و تامین اجتماعی در بررسی وضعیت کنونی صندوق های بیمه و چالشهای آنها توجه خود را بیشتر بر مسائل برون صندوقی معطوف می کند: تصویب قوانین موردی بدون محاسبات بیمه ای علت اصلی چالش های صندوق های بازنشستگی است. در مواردی تلاش برای حل مشکلات بخش های دیگر ، تبعاتی را برای صندوق های بیمه ای داشت به عنوان مثال مدیران برای حل مشکل بیکاری اقدام به کاهش سن بازنشستگی کردند. به نحوی که در حال حاضر ایران پایین ترین سن بازنشستگی را در دنیا دارد. ما درتحقیقی سن بازنشستگی را در بین 132 کشور عضو اتحادیه بین المللی تامین اجتماعی بررسی کردیم تنها کشوری که در آن فردی می توانست با 45 سال سن بازنشسته شود ، ایران بود.

فیروزی درادامه می گوید: صندوق بازنشستگی کشوری عمری 60 ساله دارد ، کارمندان دولت که 30 سال پیش به استخدام درآمده اند الان همگی بازنشسته شده اند ، از طرف دیگر استخدام به همان نسبت افزایش نیافته است.

وی در پاسخ به این پرسش که چرا صندوق های خاص و جوانتر به نقطه سربسری و بحران نزدیک شده اند می گوید: برخی صندوق ها مثل صندوق نفت را نمی توان کاملاً بیمه ای به حساب آورد ، صندوقی که در ساختار وزارت نفت تعریف شده است. یا صندوق بانک ها که منابع آنها محدود است بنابراین ، این صندوق تا وقتی که به ایفای تعهدات خود نرسیده به نظر می رسد از شرایط مناسبی برخوردار است یا صندوق بیمه روستائیان که تنها سه تا چهار سال از عمر آن سپری می شود و تعهدات جدی آن 15 سال آینده شروع خواهد شد بنابراین شرایط آن درحال حاضر مناسب است.

سرپرست معاونت سیاست گذاری و برنامه ریزی وزارت رفاه درادامه تاکید می کند: به اعتقاد من بزرگترین غفلت صندوق ها در زمان جوانی آنها صورت گرفته است ، دورانی که باید مسئولان سرمایه آنها را در فعالیتهای اقتصادی استفاده می کردند که تامین کننده تعهدات آتی آنها باشد.

چرا مسئولان از این اقدام مهم غافل بوده اند؟ پرسشی است که فیروزی تلاش می کند در پاسخ به آن مشکلات بیرونی را مورد اشاره قرار دهد: دلایل زیادی می توان برای آن مطرح کرد و پاسخ به آن مستلزم مفروضات زیادی است به عنوان مثال جامعه ، دردوران جوانی این صندوق درگیر جنگ بود. موضوع دیگر سرمایه گذاری های آنها است که در مواردی دوره بازدهی آنها بسیار طولانی شده که موضوع زمان در سودآوری پروژه ها بسیار تاثیر داشته است.

وی اضافه می کند : از طرف دیگر بازنشستگی نابهنگام در صندوق بازنشستگی کشوری و تامین اجتماعی در وضعیت فعلی تاثیر گذار بوده است. بر اساس بررسی که در صندوق تامین اجتماعی انجام شده و آنها اعلام کرده اند میانگین بیمه پردازی در این صندوق 18 سال است درحالی که میانگین زمانی پرداخت مستمری بازنشستگان بیش از 29 سال است ، نکته دیگر افزایش سن امید به زندگی است ، قبل از پیروزی انقلاب این عدد شاید کمتر از 60 سال بود ، فردی با سنی حدود 57 سال بازنشسته می شد درحالی که اکنون با افزایش سن امید به زندگی که بیش از 70 سال است درصندوق تامین اجتماعی پرداخت حقوق بازنشستگی به طور میانگین 23 سال است.

فیروزی در این زمینه وضعیت صندوق بازنشستگی کشوری را مناسب تر می داند: در گذشته برای استخدام در دستگاههای دولتی شرایطی از جمله شرط سنی وجود داشت مثلاً تحصیلات دیپلم با 24 سال ، فوق دیپلم 27 و ... و مدت اشتغال نیز معمولاً بین 25 تا 30 سال بود ، بنابراین اینجا توازن منطقی تری وجود داشت اما درصندوق تامین اجتماعی حداکثر سن ورود به صندوق وجود ندارد به عنوان مثال یک کارفرما می تواند فردی را در 60 سالگی به کار گیرد.

یافتن راهکاری عملی برای بهبود شرایط صندوق های بیمه ای کشور درحالی به چالش جدی حوزه تامین اجتماعی کشور تبدیل شده است که بر اساس مدارک موجود ، اگر راهکاری عملی برای وضع موجود در پیش گرفته نشود در سال 1400 هزینه کلیه صندوق های بیمه ای کشور باید توسط دولت تامین شود تا این صندوق ها قادر به انجام تعهدات خود درمقابل مشترکان باشند. درکنار این مشکل ، سالمند شدن جمعیت ، افزایش نرخ بیکاری ، عدم پرداخت مطالبات کامل صندوق های بزرگ همچون تامین اجتماعی و کشوری توسط دولت در سالهای گذشته از جمله مسائلی است که مشکلات این حوزه را دو چندان کرده است.

علی محمد گودرزی ، رییس سابق موسسه عالی پژوهش سازمان تامین اجتماعی دراین میان معتقد است مهمترین علت بروز چالش موجود فقدان یک نظام محاسبه بیمه ای است.

وی می گوید: من واژه بحران را برای صندوق های بازنشستگی نمی پسندم . من می توانم بگویم منابع و مصارف این صندوق ها باهم همخوانی ندارد. ما باید رویکرد حمایتی را از رویکرد بیمه ای جدا کنیم و بگذاریم بیمه گری به عنوان یک حرفه جایگزین رویکرد حمایتی شود و مراکزی که کار بیمه ای انجام می دهند بتوانند بر اساس منابع خود نسبت به سرمایه گذاری مناسب اقدام کنند.

گودرزی خاطر نشان می کند: مدتها است که بین فعالیت های صندوق های بیمه و محاسبات بیمه ای شکافی جدی وجود دارد.ضمن اینکه موضوع سرمایه گذاری در این صندوق ها بسیار مهم است ، آیا مدیران منابع خود را دراموری که خود تشخیص داده اند سرمایه گذاری کرده اند؟ وی اضافه می کند: به نظر می رسد زمان های سیاست گذاری ها و نوع نگاه مسئولان به این بخش تاثیر زیادی در اقدامات نهایی داشته است. ضمن اینکه بین تورم ، بیکاری و منابع صندوق ها همبستگی مثبتی وجود دارد ، وقتی اشتغال نباشد ، منابع نباشد ، سرمایه گذاری خارجی صورت نگیرد خود به خود چالش صندوق های بیمه افزایش می یابد.

ادامه دارد

«ببخشید من از سال 82 تا به حال از همه مخفی کرده بودم که بازنشسته شدم ، شما با انتخاب من بعنوان بازنشسته نمونه کشوری آنرا علنی کردید ، به همین دلیل هم به مراسم تقدیر نیامدم ، اصلاً بازنشستگی یعنی چه؟»

اینها را اولین کویرشناس ایران و جهان می گوید با همان انرژی که مجالی نمی دهد برای طرح پرسش هایم ، استادی که بازنشستگی را با دانشجویانش تجربه می کند ، شاگردانی که در اولین دانشکده کشاورزی ارومیه درسال 1345 خاک را با او لمس کردند.

«دکتر پرویز کردوانی» بنیانگذار مرکز تحقیقات مناطق کویری و بیابانی ایران که پیش از بازنشستگی بعنوان استاد نمونه دانشگاه تهران انتخاب شد و پس از بازنشستگی به عنوان پژوهشگر نمونه دانشگاه ، مهمترین فعالیت خود در این دوران را ارایه نظریه جدید درباره کویرها عنوان می کند: «پیش از این چون شغل غالب مردم کشاروزی بود و کویر را به علت نمک زیاد غیر قابل کشت و زرع و درنتیجه بی ثمر می دانستند. اما با این نظریه اثبات کرده ام که متناسب با نوع کویر و انواع نمکهای موجود در آن می توان در استخراج نفت ، صنعت پتروشیمی ، تولید مواد شوینده ، کاغذ سازی و تولید مواد احتراقی از کویر استفاده کرد.»

تالیف 20 جلد کتاب و مقاله به سه زبان آلمانی ، انگلیسی و فرانسه حاصل سالها تلاش چهره ماندگار در رشته جغرافیا است: «بعد از بازنشستگی متاسفانه کارم زیادتر شده ، فقط دو جلد کتاب نوشتم و پنج کتاب دیگرم نیمه تمام مانده است.»

وی درباره فعالیت های بعد از بازنشستگی اش می گوید: «هیچکدام از کلاس هایم را تعطیل نکردم ، سفرها و سخنرانی های علمی ام ادامه دارد ، من در طول شبانه روز 15 ساعت کار می کنم و 2 ساعت ورزش ، از ساعت 5/4 صبح هم پشت میزکارم هستم .»

از او می پرسم چه چیزی در کویر شما را جذب می کند؟ زیبایی کویر را مانند زیبایی نهفته در پیری می داند: «زیبایی کویر در فرسودگی و اشکال مختلف آن است بر همین اساس معتقدم پیری زیباست چون همچون کویر باد و باران دیده است ، چروک های صورت ، بینی برجسته ، موی سپید ، پشت قوزکرده ، خاطره پاییز و بهار و گذر زمان را به ذهن سپرده است. من کویر را دوست دارم مثل روزهای پیری ام ، چرا که همه زحماتم در طول سالها اکنون به ثمر رسیده و به بار نشسته است. الان راه که می روم احساس می کنم زمین زیر پایم حرکت می کند. در جوانی اینطور نبود من ثمری نداشتم که به آن ببالم.»

تصویر بازنشستگی در ایران برای دکتر کردوانی خوشایند نیست ، وی که به دعوت دانشگاه برای بازگشت به سیستم اداری پاسخ منفی داده است ، می گوید: « اگر مسئولان می خواهند به بازنشسته ها کمک کنند باید از پتانسیل آنان در شوراهای آموزشی ، پژوهشی تصمیم گیری استفاده کنند. به آنها امکانات داده و از آنان مسئولیت بخواهند. بازنشستگی به شیوه امروز کشورما ، مانند کسی است که بر دوش دولت سنگینی می کند در حالی که باید کمک کار دولت باشد. باید تجربه پیران را با نیروی فعال و پویای جوانان همراه کنیم تا این سرزمین کهن را بسازیم.»

بازنشسته نمونه کشوری در سومین همایش 25 ذی الحجه ( روز تکریم ازبازنشستگان و خانواده) در پایان گفت و گوی تلفنی در مقابل همه احتیاطم در به کار بردن واژه بازنشستگی اش می گوید: «اگر به من زنگ زدید بپرسید تازگی ها چه کار جدیدی انجام دادی نه این که با بازنشستگی چطوری؟»

عوامل موثر بر طول افراد سالمند

در شماره گذشته به عوامل جسمی ، روانی و اجتماعی خاصی که در طول عمرانسان و زندگی پرنشاط تر موثرند اشاره شد ، در مطلب زیرهر یک از عوامل تشریح شده اند:

وراثت

درتحقیات این واقعیت به اثبات رسیده است که سالمندان متعلق به خانواده های برخوردار از عمر طولانی ، در مقایسه با سایر سالمندان ، بیشتر عمر می کنند . البته برای فرد سالخورده (سنین 75 تا 80 سال به بعد) داشتن طول عمر بیشتر، بیش از هر چیز به دریافت مراقبت های اصولی در زمینه بهداشت ، تغذیه  و برخورداری از تجارب عاطفی لذتبخش ربط دارد.

برخورداری از احترام و اعتبار اجتماعی

نباید تصور کنیم که سالمندی ، نقطه بن بست روابط اجتماعی و مرحله خروج از کار و تلاش است. سالمندانی که در جامعه نقش مفیدتری ایفا می کنند و توانایی های خود را به طرق شایسته ابراز می دارند ، طبیعتاً از محبوبیت و امید به زندگی بیشتری برخوردارند. پس سالمند را فردی مفید تلقی کنیم. مسئولیت های متناسب با توانایی های سالمند را به وی محول کنیم. به شان انسانی سالمند احترام بگذاریم.

تغذیه

تغذیه مناسب ، یکی از مهمترین عوامل موثر بر طول عمر به شمار می رود . غذای فرد سالمند می بایست کم چرب سرشار از مواد مغذی (محتوی پروتئین ، کلسیم و ویتامین ) باشد تا وزن ، میزان فشار و کلسترول خون درحد طبیعی باقی بماند.

انجام فعالیت های ورزشی تاثیر بسزایی درحفظ سلامت فرد سالمند خواهد داشت. آموزش سالمندان و خانواده های آنان جهت استفاده از رژیم های غذایی مناسب و پرداختن به فعالیت های ورزشی ، برشادابی و طول عمر سالمند خواهد افزود.

ورزش

ورزش کردن موجب افزایش سطح هماهنگی حرکات بین اندامها و تقویت عضلات و ماهیچه های فرد سالمند گردیده و مهارتهای حرکتی را در وی بهبود می بخشد.

باید برای فرد سالمند ، تنظیم ضربان قلب ، تثبیت میزان چربی و قند خون ، افزایش میزان اکسیژن در شش ها و تنظیم جریان خون ، ایجاد حالت نشاط و امیدواری نسبت به زندگی و سایر جنبه های مثبت ورزش تشریح شود تا آنان به طور جدی به ورزش کردن تشویق شوند. برای پیاده روی سالمندان ، محیط های کم ازدحام ، مسیرهای کوتاه و نزدیک به محل سکونت ، مناسبترند. نزدیکان شخص سالمند باید از محل و زمان پیاده روی وی مطلع باشند تا هنگام بروز مشکل بتوانند درکوتاه ترین زمان ممکن ، اقدامات موثر را به عمل آورند.

از آنجا که بسیاری از سالمندان از قدرت تعادل ضعیفی برخوردارند ، بهتر است هنگام حرکت ، از وسائل کمکی مانند عصا و واکر استفاده کنند. عصای مورد استفاده سالمندان از لحاظ اندازه باید متناسب با قامت آنان و دارای نوارهای شبرنگ ، بند و دستگیره مناسب و قطعه ای پلاستیکی در انتها ( جهت جلوگیری از لیز خوردن ) باشد. این عصا علاوه بر آن می بایستی از استحکام لازم برخوردار باشد تا فرد سالمند هنگام پیاده روی ، در مواقع لزوم بتواند بدان تکیه کند.

انجام معاینات پزشکی منظم

سالمند باید به طور مرتب توسط متخصص در موارد ذیل مورد معاینه قرار گرفته و گزارش کامل این معاینات دراختیار خانواده وی قرارداده شود. وضعیت بینایی و شنوایی- عوارض ناشی از داروها- کاهش یا افزایش فشارخون – وضعیت قلب و عروق و ترکیبات خونی.

مجموعه دوره سلامت سالمندی

انتشارات سازمان بهزیستی کشور

چهارمحال و بختیاری استانی در میانه کوههای زاگرس ، استانی با طبیعت کوهستانی و چشمه سارهای بکر. استانی با جمعیتی کمتر از یک میلیون و حدود 800 هزار نفر ، استانی که جمعیت روستانشین آن بر جمعیت شهرنشین پیشی دارد. نمایندگی سازمان بازنشستگی کشوری در این استان در سال 79 تاسیس شده است در آن زمان تعداد مشترکان بازنشسته و وظیفه بگیر سازمان در استان حدود 4 هزار نفر و شاغلان مشترک بیش از22 هزار نفر بود و اکنون 9 سال پس از آغاز به کار نمایندگی این جمعیت در بخش بازنشستگان به بیش از 7 هزارنفر و در بخش شاغلان به بیش از 22 هزار نفر رسیده است.

با حمدا... آسایش طلب زمانی گفت و گو می کنیم که هنوز مدیرنمایندگی سازمان بازنشستگی کشوری در چهارمحال و بختیاری است که در زمان چاپ این مطلب از مدیریت این استان به خطه سرسبز وطن خود یعنی گیلان برگشته است. فردی غیر بومی که در سال 1385 ، از کارشناس مسئولی دفتر نمایندگی سازمان درگیلان به شهر کرد آمد و حدود سه سال با 5 نفر این نمایندگی را اداره کرد.

فردی خوش خلق است تا جایی که در زمان تماس برای گفت وگو در مورد استان در مرخصی و زادگاه خود به سر می برد. اما همان زمان می گوید که اطلاعات آماری را به همراه دارد ، تماس اولیه را 20 دقیقه بعد پاسخ می گوید و صحبت می کند.

آسایش طلب با توجه به آمار بازنشستگان و شاغلان چهارمحال و بختیاری نسبت پوشش حمایتی را در این استان 15/3 می داند.

وی همچینن در مورد وضعیت حقوق بازنشستگان این استان می گوید: متوسط حقوق بازنشستگان دراین استان قبل ازاجرای قانون مدیریت 275 هزار تومان بود که اکنون و با بهبود حقوق این رقم به 522 هزار تومان رسیده است.

مدیر نمایندگی سازمان بازنشستگی کشوری در شهرکرد در مورد تعداد افرادی که در سال گذشته به جمع بازنشستگان استان اضافه شده اند می گوید: در سال 87 ، حدود هزار و 500 نقر به جمع بازنشستگان ما اضافه شده اند که 837 مورد آن بازنشستگان پیش از موعد بوده است.

وی در مورد تعداد برخورداران از وام ضروری در این استان می گوید: درسال گذشته 220 نفر از متوسط وام 6 میلیون و 613 هزار ریال برخوردار شدند.

آسایش طلب در مورد وضعیت سفرهای سیاحتی- زیارتی نیز می گوید: در سال گذشته 750 نفر از بازنشستگان این استان از تسهیلات سفر به مشهد مقدس و کیش بهره مند شدند.

به گفته وی یکی از مشکلات استفاده از تسهیلات سفر در این استان این است که به دلیل نبود پرواز مستقیم از شهرکرد بازنشستگان باید برای استفاده از این سفرها از پرواز اصفهان استفاده کنند.

خانه مهر استان چهارمحال از معدود خانه های مهری است که هنوز در مرحله مذاکرات است ، مذاکرات برای اختصاص زمینی از سوی شهرداری برای احداث. آسایش طلب در این باره می گوید: گفت وگوهای زیادی با مسئولان شهرداری داشتیم آنها نه پاسخ مثبت داده اند و نه این درخواست را رد کرده اند ، من امیدوارم که در نهایت گفت وگوها به نتیجه برسد و شهرداری زمینی را بری احداث خانه مهر در اختیار ما بگذارد.

آسایش طلب در مورد هزینه ها و درآمد این استان نیز می گوید: درآمد ماهانه ما حدود 28 میلیارد ریال و پرداخت حقوق حدود 37 میلیارد ریال است.

وی تعداد کانونهای بازنشستگی استان را 9 کانون می داند و اضافه می کند : که مسئولان این کانون ها برای کسب اطلاعات و هماهنگی لازم ارتباطی مستمر با نمایندگی سازمان دارند.

مراکز دیدنی

استان‌ چهارمحال‌ و بختياري‌ با 28 هزار و 559 كيلومتر مربع‌ وسعت‌ و در قلمرو مركزي‌ رشته‌ كوههاي‌ زاگرس ‌بين‌ پيشكوههاي‌ داخلي‌ و استان‌ اصفهان‌ استقرار يافته‌ است‌. اردل ‌، بروجن ‌، شهركرد ، فارسان‌ و لردگان‌ 5 شهرستان‌ اين‌ استان‌ مي‌باشند. شهركرد مركز استان‌ چهارمحال‌ و بختياري‌ است‌.

استان‌ چهارمحال‌ وبختياري‌ در ناحيه‌ مركزي‌ سلسله‌ جبال‌ زاگرس‌ كه‌ از شمال‌ غربي‌ به‌ جنوب‌ شرقي‌ امتداد دارد واقع‌ شده‌ است‌. بلندترين‌ استان‌ در ناحيه‌ غربي‌ با 4 هزار و 548 متر ارتفاع‌ در قله‌ زردكوه‌ بختياري‌ و پست‌ترين‌ نقطه‌ آن‌ در ناحيه‌ شرقي ‌چهارمحال‌ است‌ .كوههاي‌ استان‌ سرچشمه‌ اصلي‌ رودخانه‌هاي‌ دائمي‌ زاينده‌ رود و كارون‌ و در سراسر سال‌ پوشيده‌ از برف‌ هستند و جزو حوزه‌هاي‌ آبگير دائمي‌ ايران‌ به‌ شمار مي‌روند.

استان‌ چهار محال‌ و بختياري‌ از لحاظ‌ آداب‌ و رسوم‌ و كنش‌هاي‌ فرهنگي‌ يكي‌ از جالب‌ترين‌ مناطق‌ عشايري ‌ايران‌ است‌. مراسم‌ ويژه‌ عشايري‌ در ارتباط‌ با زندگي‌ كوچ‌ و كوچ‌ نشيني ‌، انجام‌ مراسم‌ ويژه‌ در اعياد ملي‌ و مذهبي ‌، نحوه‌ ازدواج‌ و همسرگزيني ‌، چگونگي‌ انجام‌ سوگ‌ها و عزاهاي‌ خصوصي‌ و مذهبي ‌، موسيقي‌ و رقص ‌بومي ‌، نوع‌ پوشش‌ زنان‌ و مردان‌ و... از جمله‌ جاذبه‌هاي‌ فرهنگي‌ منطقه‌ محسوب‌ مي‌شوند.

قلعه‌ چالشتر ، شهر كرد 

چالشتر در 10 كيلومتري‌ شهر كرد واقع‌ شده‌ است‌. اين‌ قلعه‌ سال‌ها قبل‌ از اينكه‌ شهر كرد اعتبار يابد ، مركز حكومت‌ نشين‌ بود. اين‌ قلعه‌ به‌ خدا رحيم‌ خان‌ بختياري‌ متعلق‌ بود و در حال‌ حاضر جز بخش‌كوچكي‌ ، بقيه‌ قلعه‌ از بين‌ رفته‌ است‌.

قلعه‌ شلمزار ، شهر كرد 

اين‌ قلعه‌ و بقاياي‌ مجموع‌ قلاع‌ نجف‌ قلي‌ خان‌ در شلمزار قرار دارند كه‌ توسط‌ خوانين‌ بختياري‌ احداث‌ و مورد استفاده‌ قرار مي‌گرفته‌ است‌. قلعه‌ شلمزار 1000 متر مربع‌ مساحت‌ دارد در تاريخ‌ 1307ه.ق‌ بدستور مرتضي‌ قلي‌ خان‌ صمصمام‌ ساخته‌ شده‌ است‌. اين‌ بنا به‌ شكل‌ مربع‌ مستطيل‌ و دو طبقه‌ است‌. طبقه‌ اول‌ چندين‌ اتاق‌ به‌ صورت‌ طاق‌ و چشمه‌ با خشت‌ خام‌ دارد. جلوي‌ اين‌ اتاق‌ها را ايواني‌ با ستون‌هاي ‌سنگي‌ در بر گرفته‌ كه‌ به‌ صورت‌ زيبايي‌ تزئين‌ و حجاري‌ شده‌ است‌. طبقه‌ دوم‌ خراب‌ شده‌ و آثاري‌ از آن‌ باقي ‌نمانده‌ است‌.

امامزاده‌ دستگرد ، شهرکرد 

مجموعه‌ بناي‌ امام‌ زاده‌ دستگرد شامل‌ سردري‌ بلند ، جلوخان‌ وسيع ‌، دهليزي‌ با غرفه‌هاي ‌متعدد ، مسجدي‌ با شبستان‌ ستوندار از سنگ‌ تراشيده‌ شده‌ و سقف‌ آجري‌ است‌. بناي‌ بقعه‌ امام‌زاده‌ با طرح‌ هشت ‌ضلعي‌ از آجر ساخته‌ شده‌ و گنبدي‌ بلند و دوپوش‌ دارد. بر روي‌ در ورودي‌ و ضريح‌ اشعاري‌ درباره‌ شخصيت‌ و اهميت‌ امام‌زاده‌ نوشته‌ شده‌ است‌. اين‌ بنا در دوران‌ سلطنت‌ مظفرالدين‌ شاه‌ ، توسط‌ محمد خان‌ ملقب‌ به‌ خان‌ باباخان‌ رياحي‌ تعمير شده‌ است‌.

تالاب‌ چغاخور ، گندمان ، لردگان 

تالاب‌ چغاخور با مساحتي‌ 2300 هكتار يكي‌ از زيباترين‌ و بزرگترين‌ تالاب‌هاي‌ استان ‌است‌. در حال‌ حاضر در بهترين‌ شرايط‌ و موقعيت‌ بارندگي ‌، عمق‌ آب‌ تالاب‌ به‌ 5/1 متر مي‌رسد. 

سالمندانی که بر اساس موقعیت زندگی ، مالی و اجتماعی خود تصمیم هایی می گیرند نسبت به سایر همسالان خود رضایت خاطر بیشتری دارند.

این موضوع یکی از نتایج تحقیقاتی است که «دکتر باربارا بندردرهر» درباره راههای کاربردی برای ارتباط موثر با افراد سالمند به دست آورده است.

وی از جمله متخصصانی است که روی موضوعات بین رشته ای علوم اجتماعی و پزشکی تحقیق می کند.

درهر معتقد است تصمیم گیری از مشخصه های دوره بزرگسالی به حساب می آید. اما به مرور ، در داخل ساختار خانواده ، تغییراتی درقدرت اعضای خانواده اتفاق می افتد که روی فرآیند تصمیم گیری اثرمی گذارد. ممکن است زوج های امروزی ، قدرت مساوی درتصمیم گیری داشته باشند اما نسل قدیمی تر، اغلب از الگوی مرد سالاری پیروی می کنند.

وی فرآیند تصمیم گیری را به چهار مرحله تشخیص مشکل ، تعیین مولفه های لازم و دلخواه برای حل مشکل ، فهرست کردن راههای ممکن تا رسیدن به نتیجه و اجرای بهترین راه تقسیم می کند.

وی توصیه می کند : در فرآیند تصمیم گیری ، نیازمند آن هستید که ساختار روانشناختی فرد سالمند را بطور کلی بشناسید . وقتی فرد سالمندی به دلیل تصادف یا بیماری ، دچار مشکلات زیادی می شود ، خودش بعنوان مهمترین فرد ، در قبال رژیم غذایی ، عادات بهداشتی و توانبخشی طولانی مدت مسئولیت دارد. به عنوان یک همراه ، فرد سالمند را یاری کنید. در حالی که فرد سالمند مشغول حل مشکل است افکار او را بازنمایی یا یادآوری کنید. اگر مرحله ای را جا گذاشت ، توجه او را به نکته فراموش شده جلب کنید.

از نظر دکتر درهر «زمان» عنصر مهمی است که در فرآیند تصمیم گیری سالمندان باید مورد توجه قرار گیرد. به اعتقاد وی اغلب افراد سالمند در مقایسه با جوانترها ، به زمان بیشتری برای تصمیم گیری نیاز دارند و هر چه شرایط جدی تر باشد ، تصمیم گیری برای سالمند سخت تر می شود و بیش از هر تصمیم منطقی ، دوره هایی از اضطراب و نگرانی طی می شود بنابراین نباید برای سالمند محدودیت زمانی قرار داد ، مگر اینکه ضرورت حیاتی در میان باشد.

کمک به سالمند برای یافتن همه راه حل های ممکن و فهرست کردن نقاط مثبت و منفی هر راه حل تا رسیدن به بیشترین و کمترین راه ممکن و بررسی اثرات مثبت و منفی تصمیم ها بر خود فرد و دیگران از نکاتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

مرا هواست شوق روی محمّد                            که نوشم از شراب جوی محمّد

هوای مردمان عاشق دنیا                                   بود هوای عشق و خوی محمّد

شود نصیب ، کیمیای سعادت                             کسی که می رود به سوی محمّد

محمد است و باغ و جلوه گل ها                         چه خوش هوا و هم که روی محمّد

بزن تو بوسه ها به هر گل خوشبو                        که عطر آن بود ز بوی محمّد

به روح گل قسم که گل همه او باد                      که گل برویدش ز کوی محمّد

شراب عشق هست و وسعت دریا                       نیاز باشد آن سبوی محمّد

بریز چکه ای به این دل شیدا                              ز آن شراب چون گلوی محمّد

بگیرم ار وضوی بهر نمازم                                   مراست یاد آن وضوی محمّد

خدای من بشنو تو حافظ ایران                             قسم به آل و آبروی محمّد

نسیم راز «فاتحا» به تکاپو                                  به راه و رسم و جستجوی محمّد

ولی اله فتحی (فاتح)

بازنشسته سازمان کشتیرانی